เลือกประเทศ / ภูมิภาคของคุณ

ไฟฟ้าสถิตเป็นอันตรายหรือไม่ ภัยในสถานที่ปฏิบัติงานและการป้องกัน

Nadiah Johari
Nadiah Johari
EMAP Marketing Communications

ไฟฟ้าสถิตเป็นอันตรายหรือไม่ ใช่ ในสภาพแวดล้อมทางอุตสาหกรรม ไฟฟ้าสถิตสามารถจุดติดไฟ ทำให้เกิดการระเบิดในพื้นที่ ATEX หรือทำลายอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ละเอียดอ่อน แม้ว่าจะมีจุดเริ่มต้นเป็นเพียงประกายไฟที่มองไม่เห็นในทุก ๆ วันก็ตาม

เมื่อเป็นเรื่องความปลอดภัยในสถานที่ทำงาน องค์กรส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับการป้องกันความเสี่ยงที่เห็นได้ชัด เช่น เครื่องจักรหรือสารเคมีรั่วไหล แต่มองข้ามการป้องกันอันตรายจากไฟฟ้าสถิต ซึ่งเป็นประกายไฟล่องหนที่อาจเป็นอันตรายอย่างยิ่งในสภาพแวดล้อมทางอุตสาหกรรม ด้วยเหตุนี้ การใช้มาตรการควบคุมไฟฟ้าสถิตอย่างครอบคลุม รวมถึงการปกป้องมืออย่างเหมาะสม ระบบสายดิน เครื่องแบบป้องกันไฟฟ้าสถิต และการควบคุมทางวิศวกรรม จึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อดูแลผู้ปฏิบัติงานให้ปลอดภัย


ไฟฟ้าสถิตในสถานที่ทำงานคืออะไร

ไฟฟ้าสถิตเกิดขึ้นเมื่อวัสดุ 2 ชนิดถูเข้าด้วยกันและก่อให้เกิดการเสียสมดุลทางประจุไฟฟ้า ในสภาพแวดล้อมแบบต่างๆ เช่น สายงานผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ การแปรรูปสารเคมี หรือห้องปลอดเชื้อ ประจุไฟฟ้าสะสมอาจกลายเป็นไฟฟ้าสถิต (electrostatic discharge: ESD) ซึ่งก่อให้เกิดเพลิงไหม้ การระเบิด หรือความเสียหายต่ออุปกรณ์ละเอียดอ่อน

นอกจากนี้ ในขณะทำกิจกรรมทั่วไป เช่น การจัดการวัสดุจำนวนมาก การขนย้ายสารเคมี หรือการใช้งานอุปกรณ์ เช่น สายพานลำเลียง ก็มีความเสี่ยงจากการระเบิดเนื่องจากไฟฟ้าสถิตเช่นกัน ความเสี่ยงนี้เพิ่มขึ้นเมื่อถุงมือหรือชุดป้องกันผลิตจากวัสดุที่เป็นฉนวนประจุไฟฟ้า แทนที่จะปล่อยให้ไฟฟ้าผ่านได้ ซึ่งเพิ่มโอกาสการเกิดไฟฟ้าสถิตที่เป็นอันตราย ชมวิดีโอเพื่อเรียนรู้เพิ่มเติม




อันตรายจากไฟฟ้าสถิตที่พบได้บ่อยในสภาพแวดล้อมทางอุตสาหกรรม

ไฟฟ้าสถิตอาจเป็นอันตรายในภาคอุตสาหกรรมต่าง ๆ มากมาย อุตสาหกรรมบางส่วนที่พบเจอความเสี่ยงดังกล่าวมากที่สุด ได้แก่

  • อุตสาหกรรมยาและเวชภัณฑ์
  • อุตสาหกรรมอาหาร
  • อุตสาหกรรมปิโตรเคมี
  • บริษัทบำบัดของเสีย
  • อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์
  • อุตสาหกรรมยานยนต์

ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับไฟฟ้าสถิต
การระเบิดและความเสียหายต่อส่วนประกอบอิเล็กทรอนิกส์

ความเสี่ยงในโซน ATEX
สภาพแวดล้อมแบบ ATEX (พื้นที่ที่มีบรรยากาศที่อาจระเบิดได้) มีความเสี่ยงสูงเป็นพิเศษที่จะมีแหล่งจุดติดไฟได้ง่ายจากไฟฟ้าสถิต ในพื้นที่เหล่านี้ ประกายไฟจากไฟฟ้าสถิตเพียงครั้งเดียวอาจจุดระเบิดได้ ดังนั้นจึงสร้างความเสี่ยงอันตรายต่อทั้งผู้ปฏิบัติงานและสถานประกอบการ

ความเสี่ยงต่อส่วนประกอบอิเล็กทรอนิกส์ที่ละเอียดอ่อน
ไฟฟ้าสถิต (ESD) อาจสร้างความเสียหายต่อชิ้นส่วนประกอบอิเล็กทรอนิกส์ ประเด็นนี้สำคัญอย่างยิ่งในภาคการผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ การผลิตเซมิคอนดักเตอร์ และการประกอบวงจรรวม ซึ่งไฟฟ้าสถิตเพียงเล็กน้อยก็อาจทำลายชิ้นส่วนราคาแพงที่ละเอียดอ่อนได้


การป้องกันไฟฟ้าสถิต: แนวทางปฏิบัติแนะนำเพื่อความปลอดภัยเชิงอุตสาหกรรม

การตระหนักถึงอันตรายของไฟฟ้าสถิตเป็นเพียงแค่ก้าวแรก การใช้มาตรการป้องกันเป็นส่วนสำคัญในการปกป้องผู้ปฏิบัติงานและทรัพย์สิน

การป้องกันไฟฟ้าสถิตช็อตในสถานที่ทำงาน ​

ในการลดอันตรายของไฟฟ้าสถิต ควรพิจารณาการดำเนินการเชิงป้องกันดังต่อไปนี้

  • ต่อกราวนด์ให้กับผู้ปฏิบัติงาน อุปกรณ์ และ PPE ทั้งหมด
  • ใช้สายรัดข้อมือป้องกันไฟฟ้าสถิตและรองเท้านำไฟฟ้า
  • งดเว้นการใช้วัสดุที่เป็นฉนวน ถ้าเป็นไปได้
  • ควบคุมความชื้น: รักษาระดับความชื้นให้เพียงพอ
  • ใช้วัสดุป้องกันไฟฟ้าสถิต: เปลี่ยนพื้นผิวหรือบรรจุภัณฑ์ที่เป็นฉนวนเป็นวัสดุที่กระจายไฟฟ้าสถิต
  • ติดตั้งระบบพื้นที่เหมาะสม: ติดตั้งวัสดุปูพื้นที่ปลอดภัย ซึ่งกระจายประจุไฟฟ้าผ่านรองเท้าไปยังพื้นดิน
  • การถ่ายเทอากาศและการควบคุมปริมาณฝุ่น: ในสภาพแวดล้อมที่มีฝุ่นที่อาจระเบิดได้ ต้องมีระบบกักเก็บฝุ่นและระบบถ่ายเทอากาศที่เหมาะสมเพื่อป้องกันฝุ่นสะสม
  • การตรวจสอบและบำรุงรักษาเป็นประจำ: ตรวจสอบจุดต่อสายดิน สายไฟ และระบบควบคุม ESD เป็นประจำเพื่อสังเกตการสึกหรอหรือความขัดข้อง
  • ฝึกอบรมผู้ปฏิบัติงงานเกี่ยวกับความเสี่ยงของไฟฟ้าสถิตและการเลือกใช้ PPE ที่เหมาะสม

ESD กับการป้องกันไฟฟ้าสถิต: เข้าใจความแตกต่าง

คำว่า "ป้องกันไฟฟ้าสถิต" และ "กระจายไฟฟ้าสถิต" มักใช้สลับกันอยู่บ่อยครั้ง ซึ่งสร้างความสับสนและความไม่แน่ชัดเกี่ยวกับความหมายที่ถูกต้องแน่นอน ความสับสนนี้อาจทำให้การเลือกถุงมือที่เหมาะสมเป็นเรื่องยาก โดยเฉพาะในสภาพบรรยากาศที่อาจระเบิดได้ (โซน ATEX)

เพื่ออธิบายประเด็นนี้ให้ชัดเจน เราจะอ้างอิงคำจำกัดความจากรายงานทางเทคนิคที่ชื่อว่า: “การเลือก ใช้ ดูแล และบำรุงรักษาอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลสำหรับการป้องกันความเสี่ยงจากไฟฟ้าสถิตในพื้นที่อันตราย (ความเสี่ยงของการระเบิด)” (CEN-CENELEC JWG ESR N 97)

กระจายไฟฟ้าสถิต (ESD)
อธิบายถึงวัสดุหรือวัตถุที่กระจายประจุไฟฟ้าจนถึงระดับที่ยอมรับได้ภายในระยะเวลาที่ยอมรับได้

ป้องกันไฟฟ้าสถิต
คุณสมบัติของวัสดุหรือวัตถุที่สามารถลดแนวโน้มในการสะสมประจุไฟฟ้าจากการสัมผัสหรือขัดถู หรือลดเวลาในการกระจายประจุไฟฟ้าจนถึงระดับที่ยอมรับได้


คำศัพท์ที่พบบ่อยเกี่ยวกับถุงมือ

ในทางปฏิบัติ การใช้คำดังต่อไปนี้เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปทางการค้า

  • ใช้คำว่าถุงมือ ESD สำหรับถุงมือที่มีคุณสมบัติตามมาตรฐาน EN 16350 โดยเฉพาะถุงมือที่ออกแบบมาเพื่อใช้งานในสภาพแวดล้อมที่มีความเสี่ยงอาจเกิดระเบิดได้ (ATEX) มาตรฐาน EN16350 กำหนดความต้านทานแนวดิ่งสูงสุดที่อนุญาตไว้ที่ ≤ 1.0 × 10⁸ โอห์ม (10⁸ Ω)
  • ใช้คำว่าถุงมือป้องกันไฟฟ้าสถิตสำหรับถุงมือที่ทำจากวัสดุที่มีคุณสมบัติตรงกับเกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่งของมาตรฐาน EN 1149-5 ถึงแม้ว่ามาตรฐานฉบับนี้จะมีเจตนาเพื่อใช้กับชุดป้องกัน (เช่น ชุดคลุม) ก็ตาม

Ansell นำเสนอผลิตภัณฑ์ถุงมือป้องกันหลายแบบ รวมถึงถุงมือ ESD ที่ออกแบบมาเพื่อสภาพแวดล้อมแบบ ATEX และสถานที่ทำงานอุตสาหกรรมที่เข้มงวด สำหรับการทำงานที่มีทั้งอันตรายจากสารเคมีและไฟฟ้าสถิต PPE สำหรับการป้องกันสารเคมีและไฟฟ้าสถิตย่อมสำคัญมาก


สร้างอนาคตที่ปลอดภัยด้วย PPE ที่เหมาะสม

การทำความเข้าใจอันตรายในสถานที่ทำงานเป็นก้าวแรกสู่การสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยยิ่งขึ้น การเลือกถุงมือ PPE ที่เหมาะสมมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการปกป้องทีมงานจากความเสี่ยงของไฟฟ้าสถิต ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับการระเบิด

Real-world Case: Aluminium Powder Dust Explosion

At an explosives manufacturing site in Western Australia, a static electric discharge ignited a dust explosion during the pneumatic transfer of aluminium powder. The vacuum transfer system, constructed from PVC pipe and fittings, was not adequately bonded or earthed. The flexible bulk container holding the powder was also not grounded.

The system had operated for some time without issue before a flash-back explosion occurred, resulting in fire and damage to the vacuum chamber. While there were no injuries, the investigation confirmed that static build-up was the ignition source. The case highlights the serious risks of combustible dust environments when equipment is not properly bonded or grounded and safe handling procedures are lacking.

อย่ารอให้ประกายไฟทำให้เกิดความเสียหายตามมาที่ร้ายแรง ดาวน์โหลดคู่มือของเราวันนี้ เพื่อสำรวจโซลูชั่นที่ดีที่สุดในการรับมือกับอันตรายจากไฟฟ้าสถิตในสถานที่ทำงาน

ดาวน์โหลดคู่มือ

คำถามที่พบบ่อย

ใช่ แม้ว่าไฟดูดจากไฟฟ้าสถิตที่ลูกบิดประตูจะไม่เป็นอันตราย แต่สภาพแวดล้อมทางอุตสาหกรรมที่ต้องมีการจัดการกับฝุ่นที่ติดไฟได้ สารเคมี หรือชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ที่ละเอียดอ่อนมีความเสี่ยงที่แท้จริง ไฟฟ้าสถิตที่เกิดขึ้นครั้งเดียวสามารถจุดติดไฟหรือทำให้เกิดการระเบิด โดยเฉพาะในพื้นที่ ATEX หรือทำลายส่วนประกอบอิเล็กทรอนิกส์ที่ละเอียดอ่อนในระหว่างการผลิต
ไฟฟ้าสถิต (ESD) เกิดขึ้นเมื่อประจุไฟฟ้าที่สะสมอยู่บนพื้นผิวหนึ่งถ่ายโอนไปยังอีกพื้นผิวหนึ่งอย่างรวดเร็ว ในชีวิตประจำวัน ไฟฟ้าสถิตทำให้เกิดไฟดูดที่ไม่เป็นอันตราย แต่ในสภาพแวดล้อมทางอุตสาหกรรมที่มีวัสดุติดไฟได้หรือชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ที่ละเอียดอ่อน อาจทำให้เกิดการจุดติดไฟอย่างร้ายแรงหรือความเสี่ยงต่อความเสียหายได้
สาเหตุที่พบได้บ่อยรวมถึงการจัดการกับวัสดุปริมาณมาก การเคลื่อนย้ายสารเคมี การทำงานกับสายพาน และการใช้ถุงมือหรือเสื้อผ้าที่เป็นฉนวนซึ่งเก็บประจุแทนที่จะปล่อย
ทำให้ประจุบนผู้ปฏิบัติงาน อุปกรณ์ และ PPE ทั้งหมดระบายลงดิน ใช้รองเท้าที่นำไฟฟ้าและสายกราวด์ข้อมือกันไฟฟ้าสถิต รักษาระดับความชื้นที่เหมาะสม ใช้วัสดุกันไฟฟ้าสถิต และฝึกอบรมผู้ปฏิบัติงานเกี่ยวกับความเสี่ยงของ ESD

สมัครรับข้อมูลความปลอดภัย